Nekada davno, slava je bila više od praznika – bila je nit koja je povezivala žive sa precima. Oko ognjišta, okupljala se porodica, rodbina i komšije, a prinosi predacima izražavali su zahvalnost i poštovanje. Sa dolaskom hrišćanstva, Sveti Sava je u 13. veku preoblikovao ovaj paganski običaj u hrišćanski praznik, posvećujući ga zaštitniku porodice, i tako je nastala krsna slava kakvu danas poznajemo. Kroz vekove, običaji su se prenosili s kolena na koleno – najčešće s oca na sina – a slavski kolač, slavsko žito i obavezni rituali ostali su nepromenjeni, simboli porodičnog identiteta i veze sa precima. I danas, iako živimo brže i drugačije, suština slavlja ostaje ista: dan koji povezuje generacije, čuva korene i obnavlja tradiciju. Najživopisnije čuvanje ovog običaja može se videti u Aleksandrovačkoj Župi – kraju vinograda, starih domaćina i bogate kulturne baštine – gde slava nije samo tradicija, već duboko osećanje pripadnosti. Upravo tu počinje priča o tome kako se slava proslavlja u ovom kraju.

U Maloj Vrbnici, nedaleko od Kruševca, na uzvišenju s kojeg se pruža veličanstven pogled na Župu, Kopaonik i Kruševac, nalazi se manastir Svete Petke – najstarija svetinja u Rasinskom okrugu. Hram je podignut na temeljima ranohrišćanske crkve sa kraja 5. i početka 6. veka, a stručnjaci ga povezuju i sa lokalitetom na Dubu, gde je postojala crkva posvećena Svetom Velikomučeniku Prokopiju, na mestu poznatom kao „Nebeske stolice“ na Kopaoniku. Manastir Svete Petke danas pripada Eparhiji kruševačkoj i predstavlja važno svedočanstvo rane hrišćanske tradicije na ovim prostorima.

Na obodu sela Pleš, blizu gornjeg toka reke Rasine u opštini Aleksandrovac, nalazi se manastir Pleš, posvećen Svetim mučenicima i besrebrenicima, lekarima i čudotvorcima Kozmi i Damjanu. Njihova moć da leče ljude i životinje kroz polaganje ruku bila je dobro poznata, a jedina nagrada koju su tražili bila je vera u Hrista. Savremeni manastir podignut je između 1996. i 2003. godine na mestu gde je, prema predanju, postojala starija bogomolja, koju su verovatno podigli Nemanjići, a kao ktitor se pominje kralj Uroš I.

U ataru sela Rudenica, nedaleko od Aleksandrovca, na putu za Stopanju, nalazi se manastir Rudenica – hram posvećen Svetom proroku Iliji, čudotvorcu i revnitelju vere Božije. Svetinju su na prelazu iz 14. u 15. vek podigli vlastelin despota Stefana Vukašina i njegova supruga Vukosava, a prvobitno je najverovatnije bila posvećena Svetom Jovanu Krstitelju. U neposrednoj blizini manastira teku dva izvora sa posebnim legendama. Izvor Svetog Ilije obnovio je Cana Veselinović nakon Prvog svetskog rata u znak sećanja na poginule, dok je Miloševa voda, prema predanju, izvirala čudesno kada je Miloš Obilić u lovu udario nogom u kamen. Manastir Rudenica zaštićen je kao spomenik kulture od velikog značaja. Manastirska slava obeležava se 2. avgusta, dok meštani Rudenice slave prvi dan Svete Trojice. Nedeljom i praznicima služi se Sveta Liturgija, a sve oko manastira odiše istorijom, verom i narodnim predanjima.

Manastir Drenča, smešten u istoimenom selu, svega pet kilometara udaljenom od Aleksandrovca, predstavlja jednu od najvažnijih svetinja Župe, čija je istorija isprepletena sa velikim događajima naše prošlosti. Ovaj manastir, posvećen Vavedenju Presvete Bogorodice, ne samo da je značajan kulturno-istorijski spomenik, već je i živo središte duhovnosti i tradicije ovog kraja. Prema predanjima, manastir je osnovao monah Dorotej, treći iguman Hilandara, zajedno sa sinom jermonahom Danilom, koji će kasnije postati patrijarh Srpske pravoslavne crkve. Utemeljitelj i njegovo potomstvo, čini se, nisu samo oblikovali život u ovom manastiru, već su ostavili dubok trag u duhovnoj istoriji naroda.

U samom srcu vinorodne Župe, u Aleksandrovcu, gradi se velelepni hram posvećen Saboru srpskih svetitelja — duhovni i kulturni centar koji je mesto molitve, sabornosti i nade. Crkva, koja se uzdiže kao svedočanstvo vere, ljubavi i zajedništva, gradi se dobrovoljnim prilozima vernika, donatorima iz dijaspore, podrškom privrednika i opštine. Sa pet kupola i zvonikom, ova svetinja obasjava ne samo Aleksandrovac, već i čitavu Župu.

Opština Aleksandrovac, smeštena između Kopaonika i Vrnjačke Banje, nosi bogatu kulturnu i duhovnu baštinu, koja se kroz vekove očuvala u svetinjama ovog kraja. Ovdje, gde se prepliću prirodne lepote i gostoljubivi ljudi, vera je bila temelj života i razvoja. U ovoj emisiji istražujemo značaj manastira i crkava, kao što su Drenča, Rudenice, Pleš i manastir na Dubu, koji kroz svoju arhitekturu, freske i legende svedoče o istoriji i duhovnosti Župe. Ovaj serijal čuva i promoviše kulturno nasleđe koje je oblikovalo identitet Aleksandrovca, a svetinje Župe i danas predstavljaju žive spomenike prošlih vekova, čuvajući tradiciju, veru i zajedništvo.